ชำแหละความจริง กับ ‘ว่านจั๊กจั่น’ เครื่องรางของขลังจริงหรือ ?

posted: 2 years ago
7,172 views
ชำแหละความจริง กับ ‘ว่านจั๊กจั่น’ เครื่องรางของขลังจริงหรือ ?

comments

หลังจากที่เป็นกระแสกันอย่างแพร่หลายในช่วงหลายวันที่ผ่านมา เกี่ยวกับผู้ที่ทาน ‘ว่านจักจั่น’ หรือที่เรียกกันว่า ‘พญาว่านต่อเงินต่อทอง’ เข้าไป และเกิดอาการเป็นพิษจนต้องหามส่งโรงพยาบาล วันนี้ Rabbit Daily ขอทำตัวเป็นนักสืบ ชำแหละกันเสียหน่อยดีกว่าว่า ว่านจักจั่น นั้น แท้จริงแล้ว มันคืออะไรกันแน่ ? และทำไมเราทานไม่ได้ ? ว่าแล้วก็ไปดูกันเลยดีกว่า!

รู้จักกับว่านจักจั่น มันมีที่มาที่ไปอย่างไรกันนะ ?

‘ว่านจักจั่น’ หรือ ‘พญาว่านต่อเงินต่อทอง’ หลายคนมักจะเข้าใจว่า มันเป็นว่านกึ่งพืชกึ่งสัตว์ประเภทเดียวกับพวกมักกะลีผล จึงทำให้เกิดความเชื่อที่ว่า ‘ผู้ใดได้บูชาก็จะมีทรัพย์สินงอกเงยไม่ขาดมือ’ ฟังดูแฟนตาซี สมเป็นไทยแลนด์ แดนไสยศาสตร์อยู่ไม่น้อยเลยทีเดียว และแม้ว่าหลายคนจะให้ความเชื่อแก่ว่านจักจั่นเสียดิบดีขนาดไหน แต่ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์กลับชี้ชัดว่า เจ้าว่านจักจั่น ที่หลายคนบูชานี่ ที่แท้แล้วคือ ‘จักจั่นที่ตายแล้วจากการติดเชื้อรา’ ไม่มีส่วนไหนที่เป็นว่านหรือพืชเกี่ยวข้องตามที่เข้าใจเลยแม้แต่น้อย!

ว่านจักจั่น แท้จริงมาจากจักจั่นที่ตายด้วยเชื้อราขณะลอกคราบนั้นเอง
ว่านจักจั่น แท้จริงมาจากจักจั่นที่ตายด้วยเชื้อราขณะลอกคราบนั้นเอง

โดยที่มาที่ไปของมันนั้น เกิดจากการที่จักจั้นติดเชื้อราในขณะที่เป็นตัวอ่อนขณะที่ขึ้นมาลอกคราบเป็นตัวเต็มวัยเหนือดิน  ในระยะนี้จักจั่นจะอ่อนแอมาก และถ้ายิ่งมีอากาศชื้นจากหน้าฝน จึงทำให้เชื้อราที่แพร่กระจายได้ดีในอากาศ ตกลงไปอยู่บนตัวจั๊กจั่นผู้อ่อนแอ ภูมิต้านทานต่ำ จึงทำให้เชื้อราสามารถแทงเส้นใยเข้าไปและงอกงามภายในตัวจั๊กจันได้เป็นอย่างดี

จากนั้นก็จะเกิดเหตุการณ์สยองขวัญ เชื้อราจะเริ่มดูดน้ำเลี้ยงในตัวจั๊กจั่นเป็นอาหาร และทำให้จักจั่นตายในที่สุด ฟังๆ ดูแล้ว ก็คล้ายกับพวกหนังเอเลี่ยนน่ากลัวๆ อยู่ไม่น้อย แน่นอนว่า เรื่องราวของเจ้าเชื้อรานี้ จะไม่จบแค่เพียงจั๊กจั่นตายเท่านั้น

ส่วนที่เหมือนกับเขานั้น มีไว้ปล่อยสปอนแพ่พันธุ์ต่อไป
ส่วนที่เหมือนกับเขานั้น มีไว้ปล่อยสปอนแพ่พันธุ์ต่อไป

เพราะเมื่อจั๊กจั่นตาย เชี้อราก็จะหมดหนทางดูดน้ำเลี้ยงจากตัวจั๊กจั่น พวกมันจึงต้องพยายามไปหาอาหารที่อื่่น โดยการสร้างโครงสร้างสืบพันธุ์ที่มีลักษณะเหมือนเขายืดขึ้นเหนือพื้นดิน (ลักษณะที่เหมือนเขาของว่านจั๊กจั่น) ซึ่งในทางวิทยาศาสตร์เราจะเรียกเจ้าสิ่งนี้ว่า ‘สปอร์’ หรือ ‘หน่วยสืบพันธุ์ที่ติดอยู่บริเวณปลายเขาที่สร้างขึ้นเหนือพื้นดิน โดยจะอาศัยลมหรือน้ำในการพัดพาให้ไปตกอยู่ในที่อื่นๆ เพื่อค้นหาจั๊กจั่นโชคร้ายตัวต่อไป ด้วยเหตุนี้เอง จึงทำให้ว่านจั๊กจั่นเติบโต งอกเงยในฤดูฝนเป็นอย่างดีนั้นเอง

Cordyceps sobolifer เชื้อราผู้คร่าชีวิตจั๊กจั่น

รู้หรือไม่ เชื้อราที่มีพฤติกรรมอาศัยอยู่ในตัวแมลงที่มีชีวิต จัดอยู่ในประเภท ‘เชื้อราทำลายแมลง’ โดยราชนิดนี้ นักวิจัยสันนิษฐานว่าเป็นเชื้อราสายพันธุ์ Cordyceps sobolifer

ราทำลายแมลงในประเทศไทยมากกว่า 400 ชนิด พบได้ทั้งแมลง และหนอนแบบอื่นๆ ด้ว
ราทำลายแมลงในประเทศไทยมากกว่า 400 ชนิด พบได้ทั้งแมลง และหนอนแบบอื่นๆ ด้ว

จากการศึกษาของนักวิจัยจากไบโอเทคพบว่า มีราทำลายแมลงในประเทศไทยมากกว่า 400 ชนิด พบได้ทั้งบนหนอน, แมลงวัน, มวน, เพลี้ย, ผีเสื้อ, ปลวก, แมลงปอ, แมงมุม และมด

แล้วถ้ามนุษย์เผลอกินเข้าไปละ จะเกิดอะไรขึ้น ?

โดยปกติ พวกเชื้อราทำลายแมลงในว่านจักจั่นนี้ ถึงแม้จะดูสยองมากแค่ไหน แต่ก็ไม่ใช่เชื้อที่มีพิษเมื่อคนทานเข้าไป ทว่าระหว่างที่เชื้อราชนิดนี้เติบโต อาจจะเกิดราอื่นๆ ที่เป็นพิษต่อคนแฝงมาอยู่ด้วยก็ได้ และนี่เป็นสาเหตุว่า ทำไมบางคนทานว่านจักจั่นแล้วจึงไม่เป็นอะไร ในขณะที่บางคนทานเข้าไปแล้ว เกิดอาการเป็นพิษจนต้องหามส่งโรงพยาบาล

ในว่านจักจั่น อาจมีเชื้อราชนิดอื่นๆ เติบโต และเป้นพิษต่อมนุษย์ หากทานเข้าไป
ในว่านจักจั่น อาจมีเชื้อราชนิดอื่นๆ เติบโต และเป้นพิษต่อมนุษย์ หากทานเข้าไป

แต่อย่างไรก็ดี เราก็ไม่ควรเสี่ยง เพราะถ้าโชคร้ายมากๆ เข้า คุณก็อาจจะเจอสายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดพิษแรงๆ เช่น ราพวกเพนนิซิเลี่ยม ซึ่งก่อให้เกิดสารพิษพวก Tremorgenic mycotoxin โดยเชื้อราชนิดนี้จะไม่มียาถอนพิษ ได้แต่ประคองอาการให้รอดเท่านั้น ซึ่งหากแพ้มากๆ เข้า ก็อาจเสียชีวิตได้

แล้วทำไม ‘ถั่งเช่า’ ทานได้ แต่ ‘ว่านจักจั่น’ ทานไม่ได้ ?

หลายคนอาจจะแย้งขึ้นมาได้ว่า ทำไมสมุนไพร ‘ถั่งเช่า’ (ตังถั่งเช่า) หรือ ‘หญ้าหนอน’  ถึงได้ทานได้ เพราะ ถั่งเช่าก็ถือเป็นเห็ดรา และเป็นปรสิตอาศัยอยู่กับตัวอ่อนของหนอนชนิดหนึ่งเช่นกัน ?

ถั่งเช่านั้น เป็นเชื้อราชนิดเดียวกับที่ทำให้เกิดว่านจักจั่น แต่ด้วยการเพาะเลี้ยง การเก็กรักษาที่ดี จึงไม่เกิดเชื้อราที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์เมื่อทานเข้าไป
ถั่งเช่านั้น เป็นเชื้อราชนิดเดียวกับที่ทำให้เกิดว่านจักจั่น แต่ด้วยการเพาะเลี้ยง การเก็กรักษาที่ดี จึงไม่เกิดเชื้อราที่เป็นอันตรายต่อมนุษย์เมื่อทานเข้าไป

ซึ่งคำถามเหล่านี้ก็สามารถตอบได้อย่างง่ายดาย เพราะแม้ว่าถั่งเช่าจะเป็นเชื้อราประเภทเดียวกับว่านจักจั่น แต่สามารถทานได้เนื่องจากไม่มีเชื้อราที่เป็นพิษต่อมนุษย์ และในปัจจุบันยังมีการเพาะเลี้ยงถั่งเช่ากันอย่างแพร่หลาย ซึ่งส่วนใหญ่เมื่อขุดตัวหนอนขึ้นจากดินแล้ว จะล้างน้ำให้สะอาด แล้วตากแห้ง และมีการเพาะพันธุ์ ดูแล เก็บรักษาที่ถูกหลักอนามัย จึงทำให้ไม่เกิดเชื้อราทีเป็นพิษต่อมนุษย์นั้นเอง

แหม ถึงแม้ไทยแลนด์เราจะเป็นไสยศาสตร์แค่ไหน แต่ถ้ารู้ถึงที่มาที่ไปขนาดนี้แล้ว ก็ต้องเพลาๆ อาการงมงายลงบ้างก็ดีเหมือนกันนะ!


avatar
by คะน้าใบเขียว
มนุษย์ผู้มีชีวิตชีวายามค่ำคืน ตอนนี้ดูเหมือนจะกำลังพยายามทำความเข้าใจกับมักเกิ้ลในยุคปัจจุบันอยู่ แต่ทุกวันนี้ นางก็ยังไม่ชินเสียทีจริงๆ นั่นแหละ

เรื่องที่คุณอาจสนใจ

loading icon