จากอดีตถึงปัจจุบัน รู้จัก พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ที่ประดิษฐานพระบรมศพในหลวง

posted: 1 year ago
4,237 views
จากอดีตถึงปัจจุบัน รู้จัก พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ที่ประดิษฐานพระบรมศพในหลวง

comments

เชื่อว่าหลายคนคงคุ้นหู เคยได้ยินชื่อ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ซึ่งพระที่นั่งที่ประดิษฐานพระบรมศพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในขณะนี้มาหลายครั้งแล้ว แต่ไม่รู้จักมากนัก Rabbit Daily จึงขออาสาพามาทำความรู้จักกับพระที่นั่งองค์นี้ให้มากขึ้น ว่านอกจากประดิษฐานพระบรมศพของพระมหากษัตริย์แล้ว ยังมีความสำคัญด้านใดอีกบ้าง


ประวัติ

วัดประจำรัชกาล
ภาพจาก http://www.istockphoto.com/photo/gmo-concept-gm463509575-32716030

เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๓๒ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทขึ้น บนพื้นที่ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของ พระที่นั่งอมรินทราภิเษกมหาปราสาท ซึ่งถูกฟ้าผ่าไหม้จนหมด จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้สร้างมหาปราสาทขึ้นใหม่บนพื้นที่เดิม นามว่า พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท  เป็นปราสาทจตุรมุข ยอดทรงมณฑปซ้อนเจ็ดชั้นประดับกระจก หลังคาดาดด้วยดีบุก มีมุขเด็จทางด้านทิศเหนือ เป็นที่เสด็จออกมหาสมาคม  พระที่นั่งองค์นี้มีการซ่อมหลายครั้ง ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้า ฯ ได้เปลี่ยนเครื่องยอดจากการมุงดาดด้วยดีบุก เป็นมุงด้วยกระเบื้องเคลือบสี

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก https://mareenatravel.files.wordpress.com/2014/11/146965-6-3986.jpg

อาณาเขต

F-Grandpalace
พระที่นั่งต่างๆ ในพระบรมมหาราชวัง

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทเป็นพระที่นั่งองค์ประธานของพระที่นั่งทั้งหมู่ มีขนาดสูงใหญ่เท่ากับพระที่นั่งสุริยาสน์อมรินทร์ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ตั้งอยู่ในเขตพระราชฐานชั้นกลาง ทางทิศตะวันตกของพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท มีพระที่นั่งพิมานรัตยา พระปรัศว์ซ้าย พระปรัศว์ขวา และ เรือนบริวาร หรือ เรือนจันทร์ ต่อเนื่องทางด้านหลังในเขตพระราชฐานชั้นใน มีกำแพงแก้วล้อมรอบ 3 ด้าน มีประตูยอดมณฑปประดับกระเบื้องเคลือบสีเป็นทางเข้าออกทั้ง 3 ด้าน คือ ด้านตะวันออก 2 ประตู ด้านตะวันตก 1 ประตู และด้านเหนือ 3 ประตู ด้านหน้าพระที่นั่ง มีทิมคด 2 หลัง ที่แนวกำแพงแก้วด้านตะวันตก มีหอเปลื้องเครื่อง 1 หลัง มีสะพานเชื่อมต่อกับมุขด้านตะวันตกของพระมหาปราสาทด้านหลังพระมหาปราสาทมีเขื่อนเพชรกั้นเขตระหว่างพระราชฐานชั้นกลางและชั้นใน

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
พระที่นั่งต่างๆ ในพระบรมมหาราชวัง

สถาปัตยกรรม

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://hilight.kapook.com/img_cms2/user/surattana/2016/oct/19/-2.jpg

พระที่นั่งองค์นี้ได้รับยกย่องว่าเป็นสถาปัตยกรรมชั้นเอกของกรุงรัตนโกสินทร์ และเป็นพระที่นั่งทรงไทยแท้องค์เดียว ในพระบรมมหาราชวัง โดยพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทเป็นพระที่นั่ง 1 ชั้นสถาปัตยกรรมทรงปราสาทแบบจตุรมุขด้านเหนือมีมุขเด็จยื่นออกมาเป็นพระที่นั่งก่ออิฐถือปูนฐานสูง 2.85 เมตรชั้นล่างเป็นเชิงฐานถัดไปเป็นฐานสิงห์และฐานเชิงบาตรสองชั้นหลังคาเป็นยอดทรงปราสาทประดับช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ นาคสะดุ้ง คันทวย มีลักษณะเป็นพญานาค 3 หัวหน้าบันจำหลักรูปพระนารายณ์ทรงสุบรรณล้อมรอบด้วยลายกนกเทพพนม มุมยอดปราสาททั้ง 4 มุมเป็นรูปลายพญาครุฑ หน้าบันจำหลักรูปพระนารายณ์ทรงครุฑไขรารอบปราสาทเป็นรูปครุฑหยุดนาครองรับ

จุดเด่นจะอยู่ที่เรือนยอดพระมหาปราสาท (กุฎาคาร) เป็นชั้นหลังคา 7 ชั้นมียอดสี่เหลี่ยมไม้สิบสองยื่นออกมารับบานแถลงทุกชั้น มีครุฑแบบชายคาทั้งสี่ด้านแทนคันทวย อันเป็นลักษณะยอดมหาปราสาทที่มีลักษณะถูกต้องตามหลักวิชาประกอบด้วยศิลปะที่งดงาม

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก https://www.khaosod.co.th/wp-content/uploads/2016/10/P8280005.jpg

ความสำคัญ

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
พระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

ภายในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ใช้เป็นสถานที่ประกอบพระราชพิธี บำเพ็ญพระราชกุศลต่าง ๆ และใช้เป็นที่ประดิษฐานพระบรมศพพระมหากษัตริย์ สมเด็จพระอัครมเหสี และพระบรมวงศานุวงศ์บางพระองค์อีกด้วย

ภายในมีพระแท่นราชบัลลังก์ ประดับมุก ปักนพปฎลมหาเศวตฉัตร  ตั้งอยู่กลางพระมหาปราสาท พระแท่นบรรทมประดับมุก ตั้งอยู่ทางมุขด้านตะวันออก พระแท่นทั้งสองนี้ เจ้าพระยามหาเสนา (บุนนาค) ทำถวายพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า ฯ  นับเป็นศิลปวัตถุชิ้นเอกชิ้นหนึ่งของไทยพระที่นั่งองค์นี้เป็นแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นพระมหาปราสาทที่เป็นหลักของพระมหานคร เป็นที่ประดิษฐานพระบรมศพของพระมหากษัตริย์พระอัครมเหษี และพระบรมวงศานุวงศ์บางพระองค์ และใช้ในพระราชพิธีต่าง ๆ เช่นพระราชพิธีฉัตรมงคล

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.thaiheritage.net/king/grdpalace/p05.jpg
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Gran_Palacio,_Bangkok,_Tailandia,_2013-08-22,_DD_71.jpg/300px-Gran_Palacio,_Bangkok,_Tailandia,_2013-08-22,_DD_71.jpg
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.thaiheritage.net/king/grdpalace/p06.jpg
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.thaiheritage.net/king/grdpalace/p04.jpg

ส่วนที่มุขเด็จของพระมหาปราสาทนั้น พระมหากษัตริย์แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ได้เสด็จออกให้เฝ้าฯ เนื่องในโอกาสต่างๆกัน หรือบางครั้งเป็นที่ประดิษฐานปูชนียวัตถุที่สำคัญ เช่น สมัยรัชกาลที่ 1 ได้เสด็จออกให้เจ้าประเทศราช เช่น ทูตเมืองทวายเข้าเฝ้าฯ โดยประทับเหนือพระที่นั่งบุษบกมาลาซึ่งตั้งอยู่กลางมุข ส่วนเจ้าประเทศราชหมอบเฝ้า ฯ อยู่ ณ ท้องพระลานเบื้องหน้าพระพักตร์

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.laksanathai.com/book1/LargeImages/560.jpg

นอกจากนั้น ในรัชกาลต่อมาที่มุขเด็จแห่งนี้ยังเป็นที่เสด็จออกมหาสมาคมในงานพระราชพิธี หรือโปรดเกล้าฯ ให้ประชาชนเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท


จากอดีตถึงปัจจุบัน

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก https://eus-www.sway-cdn.com/s/QFIb7OhUxBF0u2WU/images/5GeLp4dkvHse1Y?quality=1080&isThumbnail=True

รัชกาลที่ 1

เมื่อพระที่นั่งองค์นี้สร้างเสร็จ รัชกาลที่ 1 ได้ทรงออกว่าราชการ ณ พระที่นั่งแห่งนี้ด้วย ต่อมาในระหว่างรัชกาลเมื่อมีพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงฝ่ายในสิ้นพระชนม์ลง ก็โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งพระศพบนพระมหาปราสาท เช่น สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระยาเทพสุดาวดี สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุนทรเทพ เป็นต้น รวมทั้งเมื่อพระองค์เองเสด็จสวรรคต ก็ได้อัญเชิญพระบรมศพมาประดิษฐานไว้บนพระมหาปราสาท จนกลายเป็นธรรมเนียมที่จะประดิษฐานพระบรมศพสมเด็จพระมหากษัตราธิราชเจ้าพระองค์ต่อๆมา รวมทั้งสมเด็จพระอัครมเหสี หรือพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงไว้บนพระที่นั่งองค์นี้ด้วยเช่นกัน


รัชกาลที่ 3

ในสมัยรัชกาลที่ 3 เมื่อโปรดเกล้าฯ ให้บูรณะพระมหามณเฑียร ก็ได้เสด็จมาประทับและเสด็จออกว่าราชการที่พระที่นั่งหมู่นี้เช่นเดียวกับสมัยรัชกาลที่ 1 และเคยโปรดเกล้าฯ ให้ใช้พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทเป็นที่ชุมนุมสงฆ์ทำสังคายนาพระไตรปิฎกด้วย


รัชกาลที่ 4

ในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อมีการพระราชพิธีต่างๆ โปรดเกล้าฯ ให้จัดมุขเหนือ มุขตะวันออกและมุขตะวันตกเป็นท้องพระโรง สำหรับฝ่ายหน้า จัดมุขใต้สำหรับฝ่ายในและเสด็จฯ ประทับที่พระบัญชรบุษบกมาลา ซึ่งตั้งอยู่กลางผนังด้านทิศใต้ที่โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใหม่ เป็นที่เสด็จออกให้พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในเฝ้าฯ นอกจากนั้นยังโปรดเกล้าฯ ให้ทำฉากลงรักปิดทองเป็นภาพพิธี “อินทราภิเษก” เพื่อกั้นมุขใต้แทนม่าน


พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://1.bp.blogspot.com/-w3r88px1yLg/TtybzzcDvsI/AAAAAAAAAX0/Tz0-ooxwfSE/s1600/DSC_1509.jpg

รัชกาลที่ 5

ในสมัยรัชกาลที่ 5 เคยเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 4 รัชกาลก่อนอยู่ระยะหนึ่ง ก่อนหน้าที่จะสร้างพระที่นั่งศิวาลัยมหาปราสาทเพื่อเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปดังกล่าว


รัชกาลที่ 6

ในรัชกาลสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมโภช ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท และเมื่อพระองค์เสด็จเฉลิมราชมณเฑียรที่พระมหาปราสาทนี้ใน พ.ศ. 2465 ได้ตั้งพระแท่นบรรทมที่มุขด้านทิศตะวันออก จึงโปรดเกล้าฯ ให้ต่อเติม ห้องสรง ขึ้นที่มุมพระมหาปราสาทระหว่างมุขตะวันออกกับมุขใต้


รัชกาลที่ 9

ปัจจุบันพระที่นั่งองค์นี้ ใช้เป็นที่ประกอบพระราชพิธีและการพระราชกุศลต่างๆ โดยพระราชพิธีสำคัญซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำ คือ พระราชพิธีฉัตรมงคล ในวันที่ 5 พฤษภาคม ของทุกปี

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.matichon.co.th/online/2010/05/12730494521273049517l.jpg
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.chaoprayanews.com/wp-content/uploads/2014/05/117.jpg

นอกจากนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชได้โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระสยามเทวาธิราชจากพระที่นั่งไพศาลทักษิณมาประดิษฐานที่พระที่นั่งบุษบกมาลาที่มุขเด็จของพระที่นั่งแห่งนี้ เพื่อให้ประชาชนได้สักการะบูชา เนื่องในงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://img.painaidii.com/images/20120404_3_1333529574_79009.jpg

และพระที่นั่งองค์นี้ก็ได้ประดิษฐานพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐรามาธิบดินทร พระศพสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระศพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ รวมถึงประดิษฐานพระบรมศพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในขณะนี้

พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ภาพจาก http://www.majorcineplex.com/uploads/content/images/

เรียกว่าพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เป็นองค์ประธานของพระที่นั่งทั้งมวล ที่นอกจากจะมีความงดงามทางสถาปัตยกรรมอย่างไทยแท้แล้ว ยังมีความสำคัญในพระราชพิธีต่างๆ ของพระบรมราชจักรีวงศ์และพระมหากษัตริย์แแห่งราชวงศ์จักรีทุกพระองค์อีกด้วย

 


avatar
by *muiyoo*
ต้องเป็นเพราะชื่อหมุยยู้ แปลว่าสิ่งที่สวยงามแน่ๆ เลยได้มาเขียนเรื่องเกี่ยวกับความสวยความงาม แฟชั่น สุขภาพ เครื่องสำอาง ทำอาหาร เข้าทางทุกอย่าง ใครชอบสาระดีๆ แทรกคารมขบขันประสาชะนีบ้าๆ บอๆ ก็ขอให้มิตรรักแฟนเพลงติดตามกันไปนานๆ เนอะ^^

เรื่องที่คุณอาจสนใจ

loading icon