อิคคิวซัง เณรน้อยเจ้าปัญญา กับสงครามศาสนาพุทธในญี่ปุ่นโบราณ

posted: 2 years ago
2,134 views
อิคคิวซัง เณรน้อยเจ้าปัญญา กับสงครามศาสนาพุทธในญี่ปุ่นโบราณ

comments

อิคคิวซัง

ใช้’หมอง นั่ง’มาธิ  ตามมาด้วยเสียงเคาะไม้เป็นจังหวะ ก่อนจะจบลงด้วยเสียงกระดิ่งซึ่งเป็นสัญญาณว่า การใช้ปัญญาหาทางออกของเณรน้อยอิคคิวซังได้สิ้นสุดลงแล้วนั้น เป็นประสบการณ์ร่วมในวัยเยาว์ของคนไทยหลายคน เนื่องจากในบ้านเรามีการนำกลับมาวนฉายใหม่หลายต่อหลายครั้ง แต่ใครจะรู้บ้างว่าอิคคิวซัง เณรน้อยเจ้าปัญญาแห่งวัดอังโคะคุจินี้ มีส่วนสำคัญกับประวัติศาสตร์ศาสนาพุทธในญี่ปุ่นอย่างไรบ้าง วันนี้เรามาทำความรู้จักกับท่านอิคคิว โซจุน ผู้เป็นต้นของอิคคิวซัง เณรน้อยเจ้าปัญญากัน

เรื่องที่คุณอาจสนใจ: 5 เรื่องที่คุณไม่รู้เกี่ยวกับสมเด็จพระสังฆราช10 สุดยอดมังงะที่ต้องอ่านสักครั้งในชีวิต

Viriyah Insurance

อิคคิว แต่เดิมชื่อ “เซนคิคุมารุ” เป็นโอรสนอกสมรสของจักรพรรดิโงโคมัตสึที่ เกิดในที่เมืองเกียวโตในปีค.ศ. 1394 ยุคสมัยที่โชกุนเรืองอำนาจ เนื่องด้วยปัญหาทางการเมืองในสมัยนั้น ทำให้ท่านแม่ของอิคคิวต้องออกจากพระราชวังทั้งที่กำลังตั้งครรภ์ และส่งอิคคิวให้มาบวชเป็นเณรในพุทศาสนานิกายรินไซเซ็น ที่วัดอังโคะคุจิเมื่อตอนอายุ  6 ขวบ โดยอิคคิวถูกเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น “ชูเค็น”

อิคคิวซัง
ปราสาททองแห่งวัดอังโคะคุจิ ปัจจุบันได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโกเรียบร้อยแล้ว

ภาพของอิคคิวที่ถูกตีความออกมาเป็นการ์​ตูนชุดเณรน้อยเจ้าปัญญานั้น คือเป็นผู้มีความสุขุม เรียบร้อย ว่าง่าย ซึ่งดูจะขัดกับความเป็นจริงกับข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์อยู่ไม่น้อย เพราะเมื่ออายุได้ 13 ปี เณรอิคคิวซึ่งย้ายมาที่วัดเคนนินแล้วก็ได้เริ่มเขียนกลอนตั้งคำถามและวิพากษ์วิจารณ์ถึงความประพฤติที่ไม่เหมาะสมของพระในสมัยนั้นที่ทำผิดพระวินัยและหากินบนความทุกข์ของชาวบ้าน ถือเป็นการประกาศสงครามครั้งแรกกับสังคมพระที่กำลังเสื่อมโทรม

อิคคิวซัง
รูปปั้นของอิคคิวขณะบวชเป็นสามเณร

เมื่ออายุได้ 17 ปี อิคคิวก็ได้รับฉายาว่า “โซจุน” หลังจากย้ายมาอยู่วัดไซคิน ต่อมาเมื่ออิคคิวอายุได้ 21 ปี หลวงพ่อเคนโอแห่งวัดไซคินมรณภาพ อิคคิวจึงได้ออกเดินทางไปวัดอิชิยามะ ด้วยความสิ้นหวัง อดอาหารอยู่ 7 วันก่อนจะพยายามฆ่าตัวตายที่แม่น้ำเซตะ

“ถ้าพระโพธิสัตว์ต้องการให้ข้ามีชีวิตอยู่ ก็ขอให้ข้าฆ่าตัวตายไม่สำเร็จ แต่ถ้าหากชีวิตนี้ไร้ซึ่งคุณค่าเสียแล้ว ข้าจะขออุทิศสังขารนี้ให้เป็นอาหารของปลาและน้ำ” คำอธิษฐานของอิคคิวในตอนที่กำลังจะฆ่าตัวตาย

แต่ในระหว่างที่ดิ่งลงกลางลำน้ำ คำสอนของท่านแม่ก็ดังก้องในหัวอีกครั้ง “เกิดเป็นลูกผู้ชายต้องไม่ย่อท้อ” อิคคิวจึงตะเกียกตะกายกลับเข้าฝั่ง

อิคคิวซัง
อ่านมาเหนื่อยๆ ก็ต้อง “พักเดี๋ยวนึงสิคร้าบ”

หลังจากนั้นเมื่ออายุได้ 23 ปี อิคคิวก็ได้ไปฝากตัวเป็นศิษย์หลวงพ่อคะโซ โซดน ที่วัดไดโตคุ หลังจากแก้ปริศนาธรรมของหลวงพ่อได้จึงได้รับฉายาใหม่ว่า “อิคคิว โซจุน” อิคคิวต้องทนผ่านร้อนผ่านหนาวอยู่อีก 2 ปี จากทั้งการทำงานหนัก และถูกกลั่นแกล้งจากพระรุ่นพี่ที่ไม่ชอบหน้า จนในที่สุดก็ได้บรรลุธรรมขณะที่สมาธิอยู่บนเรือริมฝั่งทะเลสาบ

“เหตุแห่งความทุกข์และความเศร้าหมองที่เกิดขึ้นในชีวิต ล้วนเกิดจากจิตที่เต็มไปด้วยอัตตา”

หลวงพ่อคะโซทราบเรื่องที่อิคคิวบรรลุธรรม จึงต้องการมอบใบสำเร็จเปรียญธรรมให้ แต่อิคคิวก็ปฏิเสธด้วยเหตุผลที่ว่า “ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนเป็นสิ่งสมมติ” ก่อนจะลาออกไปธุดงค์

อิคคิวซัง
ภาพวาดของพระอิคคิว โซจุน

เมื่อย่างเข้าวัย 34 ปี พระอิคคิวได้มีโอกาสเข้าเฝ้าท่านพ่อซึ่งเป็นองค์จักรพรรดิ ชีวิตในช่วงนี้ของพระอิคคิวกลายเป็นที่เลื่องลือเนื่องจากการกระทำที่สวนทางกับพระภิกษุทั่วไปในสมัยนั้น พระอิคคิวทำสงครามกับศาสนาพุทธอันเสื่อมโทรมและพระภิกษุผู้มัวเมาในลาภยศ ด้วยการทำสิ่งเป็นอาบัติร้ายแรง ไม่ว่าจะเป็นการไม่โกนผมและหนวดเครา ดื่มสุรา ฉันเนื้อสัตว์ เล่นการพนัน หรือกระทั่งเที่ยวโสเภณีอย่างเปิดเผย

พุทธศาสนาในญี่ปุ่นสมัยนั้นตกต่ำลงไปมาก แม้พระภิกษุจำนวนมากจะห่มกายด้วยจีวร แต่กลับห่มใจด้วยกิเลส ทำให้พุทธศาสนาในตอนนั้นกลายเป็นเหมือนเครื่องมือทำมาหากิน ชาวบ้านโง่เขลาจำนวนมากตกอยู่ใต้อาณัติของพระภิกษุจอมปลอมเหล่านี้ด้วยความเลื่อมใสและศรัทธา

Bangkok Insurance

แต่การกระทำสวนกระแสของพระอิคคิวทั้งหมดนี้เป็นไปเพื่อต่อต้านและเสียดสีสังคมพระจอมปลอมในสมัยนั้น มีครั้งหนึ่งพระอิคคิวได้ไปร่วมงานครบรอบวันมรณภาพของพระผู้ใหญ่รูปหนึ่งด้วยสภาพเมามายและเนื้อตัวสกปรก พร้อมทั้งด่าทอเหล่าพระภิกษุที่มือถือสากปากถือศีลจำนวนมากในพิธี ที่แสร้งทำเป็นว่าเคร่งพระวินัย ทั้งที่ความจริงแล้วประพฤติตัวผิดศีลอยู่เสมอ ทั้งหมดนี้ก็เพื่อสั่งสอนให้พระผู้ประพฤติผิดเกิดความละอายใจบ้างในสิ่งลวงโลกที่ตนกำลังทำอยู่บ้าง

เมื่ออายุได้ 75 ปี พระอิคคิวที่กำลังธุดงค์เพื่อหลบภัยสงครามมาอยู่ที่เมืองซึมิโยชิ ก็ได้พบกับ “โมริ” นักร้องหญิงขอทานตาบอด ก่อนจะรับนางมาเลี้ยงดูในฐานะภรรยา หลังจากอีก 10 ปีต่อมา จักรพรรดิได้แต่งตั้งให้พระอิคคิวเป็นเจ้าอาวาสวัดไดโตคุ ซึ่งถือเป็นวัดหลวงที่สำคัญที่สุดในสมัยนั้น อิคคิวยอมทำตามพระประสงค์เพียงแค่วันเดียวก็ลาออก และย้ายกลับมาอยู่วัดเมียวโชจิที่ท่านสร้าง ก่อนจะจากไปด้วยโรคมาลาเรียด้วยวัย 88 ปีในอ้อมกอดของโมริ

อิคคิวซัง
ภาพวาดพระอิคคิวกำลังแสดงปริศนาธรรมแก่ผู้คน วาดโดย Yoshitoshi Tsukioka

มีผู้วิเคราะห์ว่า แท้จริงแล้วที่พระอิคคิวต้องแสร้งทำตัวไม่ให้เป็นที่น่าเชื่อถือก็เพื่อหลบหนีไม่ให้ถูกเอาชีวิตจากโชกุน ซึ่งกลัวว่าผู้สืบเชื้อสายจักรพรรดิจะมาแย่งอำนาจไป เพราะหากมีผู้เลื่อมใสศรัทธาในท่านอิคคิวมากก็อาจกลายเป็นที่เพ่งเล็งได้ พระอิคคิวจึงแสร้งทำตัวเป็นพระทุศีล เพื่อตบตาทางการและชาวบ้านไม่ให้เข้าใกล้ และสาเหตุที่ต้องสั่งสอนเหล่าพระภิกษุด้วยการด่าทอในขณะที่กำลังเมาเหล้านั้น ก็เพื่อตบตาว่าเป็นพระสติไม่ดี

ถึงแม้ว่าภาพลัษณ์ของเณรน้อยเจ้าปัญญากับพระอิคคิวตัวจริงจะดูขัดกันจนแทบจะเป็นขั้วตรงข้าม แต่สิ่งหนึ่งที่มีเหมือนกันอย่างแน่นอนคือ คุณธรรม เพาะนอกจากพระอิคคิวเป็นผู้เข้าถึงแก่นแท้แห่งศาสนาด้วยวัยเพียง 25 ปีแล้ว ยังพยายามทำทุกวิถีทางเพื่อช่วยเหลือและฟื้นฟูพุทธศาสนาในสมัยนั้นให้กลับมาใสสะอาดทั้งๆ ที่ตัวท่านต้องคอยหลบหนีจากทางการไปด้วย เรียกได้ว่าเป็นพระที่น่าเอาเยี่ยงอย่างในความมุมานะและฝ่าฟันอุปสรรคต่างๆ ในชีวิตอย่างแท้จริง


avatar
by ด.ช.อไทย
มนุษย์

เรื่องที่คุณอาจสนใจ

loading icon