ความรับผิดของตัวแทนนิติบุคคล


เมื่อนิติบุคคลมีการกระทำที่ผิดตามกฎหมาย ต้องรับผิดชอบและรับบทลงโทษอย่างไรบ้าง?

โดยนิติบุคคลจะมีหน้าที่ในการเสียภาษี และเป็นเจ้าหนี้ หรือลูกหนี้ได้เช่นกัน เว้นแต่ว่า สิทธิ และหน้าที่บางอย่างซึ่งบุคคลธรรมดามีอยู่นั้น นิติบุคคลจะมีไม่ได้ อาทิเช่น สิทธิในด้านครอบครัว สิทธิในทางการเมือง เป็นต้น

ซึ่งหากนิติบุคคล ได้กระทำความผิด อันไม่ชอบด้วยกฎหมาย นิติบุคคลก็จะได้รับบทลงโทษเช่นเดียวกันกับบุคคลธรรมดา โดยจะแบ่งออกเป็น 3 หัวข้อ ดังนี้

ในกรณีนี้ นิติบุคคลได้กระทำการอันมีเจตนาที่ไม่สุจริต และแสวงหาประโยชน์จากการเป็นนิติบุคคลของบริษัท โดยความรับผิดนี้ จะว่าด้วยประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ มาตราที่ 1015 ที่บัญญัติว่า

ห้างหุ้นส่วน หรือ บริษัทที่ได้จดทะเบียน ตามบทบัญญัติแห่งลักษณะนี้แล้ว ท่านจัดว่าเป็นนิติบุคคลต่างหากจากผู้เป็นหุ้นส่วน หรือผู้ถือหุ้นทั้งหลาย ซึ่งรวมเข้ากันเป็นห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทนั้น

ในกรณีนี้ เกิดจากนิติบุคคลได้กระทำการประมาท จนเป็นเหตุให้บุคคลอื่นถึงแก่ความตาย ทำให้นิติบุคคลต้องได้รับโทษ โดยความรับผิดนี้ จะว่าด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตราที่ 18 ดังนี้

  • การประหารชีวิต

  • การจำคุก

  • การกักขัง

  • การปรับ

  • การริบทรัพย์สิน

ซึ่งโทษประหารชีวิต และโทษจำคุกตลอดชีวิต จะไม่ให้นำมาใช้บังคับแก่ผู้ซึ่งกระทำความผิด ในขณะที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี แต่ในกรณีผู้ซึ่งกระทำความผิดในขณะที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี ได้กระทำความผิดที่มีระวางโทษประหารชีวิต หรือจำคุกตลอดชีวิต ให้ถือว่าระวางโทษดังกล่าว ได้เปลี่ยนเป็นระวางโทษจำคุก 15 ปี

ในกรณีนี้ นิติบุคคลได้กระทำการอันก่อให้เกิดหนี้สินแก่บุคคลอื่น โดยความรับผิดของกรรมการบริษัทตามพระราชบัญญัติล้มละลาย มาตราที่ 89 ได้บัญญัติไว้ว่า

เมื่อศาลได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ห้างหุ้นส่วนสามัญ ซึ่งได้จดทะเบียน หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดแล้ว เจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ หรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ อาจมีคำขอโดยทำเป็นคำร้องให้บุคคล ซึ่งนำสืบได้ว่าเป็นหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดในห้างหุ้นส่วนนั้นล้มละลายได้ โดยไม่ต้องฟ้องเป็นคดีขึ้นใหม่