เหตุสุดวิสัย


เหตุสุดวิสัย คือ เหตุสุดวิสัยที่เกิดจากธรรมชาติโดยที่มนุษย์ไม่สามารถรู้ได้และปราศจากความเกี่ยวข้องกับมนุษย์ เช่น น้ำท่วม พายุทอร์นาโดถล่ม แผ่นดินไหว เป็นต้น

การเกิดอุบัติเหตุทางรถยนต์จนก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของทั้งสองฝ่ายหรือแม้กระทั่งก่อให้เกิดการบาดเจ็บหรือสูญเสียชีวิตแก่บุคคลด้วยนั้น ดังนั้นความรับผิดของรถยนต์คันเอาประกันจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อเป็นกรณีที่รถยนต์คันเอาประกันเป็นผู้ผิด เป็นผู้ขับรถประมาทจนก่อให้เกิดอุบัติเหตุดังกล่าว แต่หากรถยนต์คันเอาประกันพิสูจน์ได้ว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเหตุสุดวิสัย ไม่ได้เกิดเพราะความไม่ระมัดระวังหรือความประมาท รถยนต์คันเอาประกันอาจไม่ต้องรับผิดตามกฎหมายก็ได้

เหตุสุดวิสัยสำคัญอย่างไรกับเรื่องของประกันรถ

เหตุสุดวิสัยได้มีการเขียนคำจำกัดความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 8 แต่ถึงแม้จะมีคำจำกัดความของไว้ตามกฎหมายแล้วก็ตาม แต่เมื่อเกิดเหตุการณ์ขึ้นจริงก็มักเป็นเรื่องยากที่จะพิจารณาว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเหตุที่เรียกว่าสุดวิสัยหรือประมาท ยิ่งหากเป็นอุบัติเหตุที่ก่อให้เกิดความสูญเสียแก่ชีวิตของบุคคล ทำให้คดีกลายเป็นคดีอาญา ฝ่ายที่ถูกฟ้องร้องก็มักพยายามจูงให้เรื่องจบด้วยอ้างอิงถึงเรื่องดังกล่าว เพื่อที่จะได้ไม่ต้องรับผิดทางอาญา ส่วนเรื่องเงินช่วยเหลือค่อยว่ากันทีหลังจากนั้น โดยถึงแม้ไม่ได้ถูกพิพากษาให้มีความผิด ก็อาจช่วยเหลือกันไปตามมนุษยธรรม

เมื่อตกลงกันไม่ได้ว่าเหตุการณ์นั้นเป็นเหตุสุดวิสัยหรือไม่ เรื่องก็มักจะต้องมีการฟ้องร้องกันถึงโรงถึงศาล เพื่อให้ศาลยุติธรรมเป็นผู้ตัดสิน บริษัทประกันภัยเองก็มักจะมีข้อกำหนดเป็นข้อยกเว้นที่จะไม่รับผิดตาม กรมธรรม์ประกันภัยในกรณีของเนี้เช่นเดียวกัน

ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุนทร มณีสวัสดิ์ ได้เคยอธิบายถึงกรณีของเหตุดังกล่าวในหนังสือกฎหมายแพ่ง 1 ที่ใช้สอนในมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ดังนี้

  • เหตุที่ไม่ได้เกิดจากการกระทำของผู้เอาประกัน เช่น ภัยธรรมชาติอย่างฟ้าผ่า แผ่นดินไหว, เหตุที่เกิดจากอำนาจรัฐหรือเหตุที่เกิดจากบุคคลภายนอกเป็นผู้กระทำ เช่น มีคนวิ่งตัดหน้ารถ เป็นต้น
  • เหตุที่ผู้เอาประกันไม่สามารถป้องกันได้ แม้ว่าได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควรแล้วก็ตาม

ยกตัวอย่าง กรณีที่เป็นยกให้เป็นเหตุสุดวิสัยได้ก็เช่น ผู้เสียชีวิตวิ่งตัดหน้ารถยนต์ในระยะกระชั้นชิดถือว่าสุดวิสัยที่คนขับรถจะป้องกันได้ ไม่ได้เกิดจากความประมาทของผู้ขับรถหรือรถจักรยานยนต์ขับตัดหน้าระยะกระชั้นชิด จนทำให้รถยนต์ชนเข้ากับรถจักรยานยนต์จนทำให้ทั้งผู้ขับขี่และผู้โดยสารเสียชีวิต แบบนี้ก็ถือเป็นเหตุสุดวิสัยที่รถยนต์จะป้องกันได้เช่นเดียวกัน

ยกตัวอย่าง กรณีที่ไม่สามารถยกให้เป็นเหตุสุดวิสัยได้ ก็เช่น รถยนต์เบรกแตกหรือล้อรถหลุดในขณะขับขี่ไม่ถือเป็นเหตุสุดวิสัย เพราะเป็นหน้าที่ของผู้ขับขี่ที่จะต้องเช็คสภาพรถยนต์ให้พร้อมก่อนนำมาใช้งาน หรือรถยนต์ที่วิ่งมาด้วยความเร็วสูงเฉี่ยวชนรถคันหนึ่ง และไม่สามารถหยุดรถได้จนไปชนรถอีกคันหนึ่งจะถือว่าเป็นเหตุสุดวิสัยไม่ได้ เพราะหากไม่ขับรถเร็วเหตุการณ์นี้ก็อาจป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นได้ จึงต้องรับผิดรถยนต์ที่ไปชนทั้งสองคัน